Κυλήστε προς τα κάτω.
Signs of SMA

Όλα τα μωρά αναπτύσσονται διαφορετικά, αλλά οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη και άλλα συμπτώματα μπορεί να αποτελούν συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA), μίας σπάνιας γενετικής νόσου η οποία χρήζει άμεσης ιατρικής προσοχής.

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΩΤΙΑΙΑΣ ΜΥΪΚΗΣ ΑΤΡΟΦΙΑΣ (SMA)

Επιλέξτε ηλικιακό εύρος:

Τα πρώιμα συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA) παρατηρούνται τυπικά ανά πάσα στιγμή πριν από την ηλικία των 3 μηνών ή έως και την ηλικία των 6 μηνών. Εάν το μωρό σας εκδηλώνει οποιοδήποτε από τα ακόλουθα πρώιμα συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA), απευθυνθείτε στον γιατρό σας

Οι παρακάτω πληροφορίες/απεικονίσεις προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμόδιου επαγγελματία υγείας.

ΠΤΩΧΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΗΣ

  • Όταν το μωρό σας είναι ξαπλωμένο ανάσκελα το κεφάλι του μπορεί να παραμένει στη μία πλευρά με λίγη κίνηση. Το μωρό μπορεί να δυσκολεύεται να κουνήσει το κεφάλι από την μία πλευρά προς την άλλη, καθώς και να το σηκώσει
  • Όταν κρατάτε το μωρό σας, μπορεί να δυσκολεύεται να σηκώσει το κεφάλι του ή να το κουνήσει από την μία πλευρά προς την άλλη, ακόμη και για μικρό χρονικό διάστημα
  • Όταν το μωρό σας είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα, μπορεί να έχει δυσκολία στο να σηκώσει το κεφάλι του και να το κουνήσει από τη μία πλευρά προς την άλλη

ΑΔΥΝΑΜΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΧΕΡΙΑ

  • Όταν ξαπλώνει ανάσκελα, το μωρό σας μπορεί να μην κινεί ή να μη σηκώνει τα χέρια και τα πόδια του πάρα πολύ, ενώ σπάνια κλωτσάει με τα πόδια του ή κινεί τα χέρια του μακριά από το σώμα του.
    Μπορεί να δυσκολεύεται να σηκώσει τα χέρια και τα πόδια του, να δυσκολεύεται να φτάσει τα αντικείμενα και τα πόδια του μπορεί να είναι σε βατραχοειδή θέση (‘frog leg’ position)
  • Τα χέρια και τα πόδια του μωρού σας μπορεί να φαίνονται αδύναμα και σαν να μην έχουν σθένος. Μπορεί να φαίνονται ευλύγιστα, ιδιαίτερα τα πόδια, ή να τα νιώθετε χαλαρά όταν τα κρατάτε

ΓΡΗΓΟΡΗ ΚΟΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ

  • Η αναπνοή του μωρού σας μπορεί να είναι γρήγορη, ακόμα και όταν είναι σε ακινησία, και δεν φαίνεται να έχει βαθιές εισπνοές ή εκπνοές
  • Ο θώρακάς του μπορεί να έχει «σχήμα καμπάνας». Όταν αναπνέει, η κοιλιά του μπορεί να κινείται πάνω κάτω αισθητά περισσότερο από ότι ο θώρακάς του – αυτό μπορεί να παρατηρηθεί ευκολότερα όταν είναι ξαπλωμένο ανάσκελα και δεν φοράει ρούχα στο πάνω μέρος του σώματός του

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ / ΔΥΣΚΑΤΑΠΟΣΙΑ (ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΣΗ)

  • Το μωρό σας δυσκολεύεται να θηλάσει ή να καταπιεί όταν το ταΐζετε λόγω αδυναμίας. Αυτό μπορεί να οδηγεί σε πνιγμό και να κάνει δυσκολότερη την πρόσληψη βάρους για το μωρό
  • Μπορεί να παρατηρήσετε ότι έχει βραδύ ρυθμό πρόσληψης της τροφής καθώς δυσκολεύεται να καταπιεί
Μωρό 0-6 μηνών με δυσκολία στη σίτιση και την κατάποση -πρώιμο σημάδι νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA)

ΑΔΥΝΑΜΟ ΚΛΑΜΑ ΚΑΙ ΒΗΧΑΣ

  • Το κλάμα του μωρού σας μπορεί να ακούγεται δύσκολα και μοιάζει αδύναμο
  • Μπορεί επίσης να δυσκολεύεται να βήξει και να καθαρίσει τη βλέννα από το στήθος του. Ο βήχας του μπορεί να ακούγεται αδύναμος και μπορεί να βήχει επανειλημμένα και ο βήχας να ακούγεται σαν να είναι παραγωγικός

Να θυμάστε ότι ακόμα και τα μωρά με νωτιαία μυϊκή ατροφία παραμένουν σε εγρήγορση, έχουν καλή ανταπόκριση και είναι χαμογελαστά. Θα φαίνεται ότι είναι χαρούμενα και όχι ότι δυσφορούν, πράγμα που μπορεί να καταστήσει λιγότερο προφανές το ότι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα. Αλλά εάν αισθάνεστε ότι κάτι δεν πάει καλά, μη διστάσετε να επισκεφθείτε τον γιατρό σας

Τα πρώιμα συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας παρατηρούνται τυπικά ανά πάσα στιγμή πριν από την ηλικία των 10 μηνών και έως και την ηλικία των 18 μηνών. Εάν αισθάνεστε ότι κάτι δεν πάει καλά με το μωρό σας ή εάν το μωρό σας εκδηλώνει οποιοδήποτε από τα ακόλουθα πρώιμα συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA), απευθυνθείτε στον γιατρό σας

Οι παρακάτω πληροφορίες/απεικονίσεις προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμόδιου επαγγελματία υγείας.

ΑΔΥΝΑΜΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΧΕΡΙΑ

  • Τα χέρια και τα πόδια του μωρού σας μπορεί να φαίνονται ευλύγιστα και σαν να μην έχουν δύναμη. Συνήθως, αυτό είναι περισσότερο εμφανές στα πόδια
  • Ενδέχεται να μην μπορούν να σηκωθούν στους αγκώνες τους και να διατηρήσουν αυτή τη θέση για μεγάλα διαστήματα όταν είναι ξαπλωμένα μπρούμυτα
  • Το μωρό σας μπορεί να δυσκολεύεται να απλώσει τα χέρια και να πιάσει ή να σηκώσει παιχνίδια. Όταν κάνει αυτές τις κινήσεις μπορεί να φαίνεται αργό και να κουράζεται εύκολα
  • Μπορεί να δυσκολεύεται να στηριχθεί χρησιμοποιώντας τα πόδια του όταν το κρατάνε

ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΚΑΘΙΣΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

  • Όταν τοποθετείται σε ίσια καθιστή θέση, το μωρό σας μπορεί να δυσκολεύεται να μείνει στην ίδια θέση για πολύ και γέρνει προς τα μπροστά ή προς τη μία πλευρά. Στην αρχή, μπορεί να είναι μόνο ελαφριά αυτή η κλίση
  • Το μωρό σας μπορεί να βρίσκει ολοένα και δυσκολότερη τη διατήρηση καθιστής θέσης και μπορεί να χρειάζεται βοήθεια για να διατηρήσει τη θέση για μεγάλα χρονικά διαστήματα

ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΛΕΥΡΟΥ

  • Το μωρό σας μπορεί να λικνίζεται από τη μία πλευρά προς την άλλη αλλά να δυσκολεύεται να γυρίσει πλήρως στο πλάι ή μπορεί να δυσκολεύεται να γυρίσει μπρούμυτα όταν είναι ξαπλωμένο ανάσκελα
  • Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να βρίσκει αυτές τις κινήσεις ολοένα και πιο δύσκολες

ΤΡΕΜΟΥΛΟ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ

  • Προσέξτε μήπως εμφανίζει ελαφρύ τρέμουλο στα δάχτυλα ή τα χέρια του όταν το μωρό σας απλώνει τα χέρια του. Αυτό το τρέμουλο μπορεί να είναι ελαφρύ και μπορεί να είναι δύσκολο να το παρατηρήσετε ξεκάθαρα
Μωρό 6-18 μηνών έχει τρέμουλο στα χέρια πρώιμα συμπτώματα νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA)

ΒΡΑΔΕΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ / ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

  • Μπορεί να έχει αργούς ρυθμούς στην επίτευξη διάφορων αναπτυξιακών οροσήμων όπως είναι η διατήρηση καθιστής ή όρθιας θέσης χωρίς υποστήριξη ή η βάδιση
  • Μπορεί να κατορθώσει να φτάσει σε αυτά τα ορόσημα, αλλά αργότερα ενδέχεται να μην μπορεί να τα επιτύχει
Μωρό 6-18 μηνών με αναπτυξιακή καθυστέρηση πρώιμα συμπτώματα νωτιαίας μυϊκής ατροφίας (SMA)

Να θυμάστε ότι ακόμα και τα μωρά με νωτιαία μυϊκή ατροφία παραμένουν σε εγρήγορση, έχουν καλή ανταπόκριση και είναι χαμογελαστά. Θα φαίνεται ότι είναι χαρούμενα και όχι ότι δυσφορούν, πράγμα που μπορεί να καταστήσει λιγότερο προφανές το ότι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα. Αλλά εάν αισθάνεστε ότι κάτι δεν πάει καλά, μη διστάσετε να επισκεφθείτε τον γιατρό σας

Age 0-6 months Age 0-6 months
Age 6–18 months Age 6–18 months

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΜΩΡΟΥ ΣΑΣ

Μαζί με τα βασικά συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας, ορισμένες φορές η κίνηση και η ανάπτυξη του μωρού σας μπορεί να υποδεικνύει ότι κάτι δεν πάει καλά. Η παρακολούθηση των κινήσεων του μωρού σας, που είναι επίσης γνωστές ως κινητικά (ή αναπτυξιακά) ορόσημα, στους πρώτους μήνες της ζωής του είναι πολύ σημαντική στο να σας βοηθήσει να διαπιστώσετε πόσο καλά αναπτύσσεται

Μαζί με τα βασικά συμπτώματα της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας, ορισμένες φορές η κίνηση και η ανάπτυξη του μωρού σας μπορεί να υποδεικνύει ότι κάτι δεν πάει καλά. Η παρακολούθηση των κινήσεων του μωρού σας, που είναι επίσης γνωστές ως κινητικά (ή αναπτυξιακά) ορόσημα, στους πρώιμους μήνες της ζωής του είναι πολύ σημαντική στο να σας βοηθήσει να διαπιστώσετε πόσο καλά αναπτύσσεται

Τα ορόσημα αποτελούν τρόπο μέτρησης της σωματικής προόδου που σημειώνει το μωρό σας καθώς αναπτύσσεται. Το να βλέπετε το παιδί σας να μεγαλώνει και να αναπτύσσεται είναι μια συναρπαστική εμπειρία – από τη γέννησή του κι έπειτα θα έχετε να περιμένετε με ανυπομονησία πολλές συναρπαστικές «πρώτες φορές»

Αυτό το σχήμα απεικονίζει τα τυπικά αναπτυξιακά πρότυπα στους πρώτους μήνες ζωής, ώστε να μπορείτε να διαπιστώσετε πώς αναπτύσσεται το μωρό σας.

Κάθε βρέφος είναι ξεχωριστό και μπορεί να διαφέρει η ακριβής ηλικία στην οποία κάθε βρέφος εμφανίζει αυτές τις δεξιότητες

Επιλέξτε ηλικιακό εύρος:

Ηλικία 1 μηνός

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού ενός μήνα το μωρό μπορεί να σηκώσει το κεφάλι του όταν ξαπλώνει μπρούμυτα

    Όταν είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα, το μωρό μπορεί να σηκώσει το κεφάλι του για λίγο

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού ενός μήνα το μωρό μπορεί να μετακινήσει τα χέρια προς το πρόσωπο και το στόμα του.

    Μπορεί να κινήσει τα χέρια του προς το πρόσωπο και το στόμα του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού ενός μήνα μπορεί να έχει αντανακλαστικά τρόμου

    Αντανακλαστικό ξαφνιάσματος – όταν το μωρό ξαφνιάζεται, για παράδειγμα λόγω ενός δυνατού θορύβου, απλώνει τα χέρια του και ανοίγει τα δάχτυλά του

Ηλικία 2 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 2 μηνών μπορεί να σηκώσει το κεφάλι του ενώ βρίσκεται μπρούμυτα

    Όταν είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα, το μωρό μπορεί να σηκώσει το κεφάλι του και να το κουνήσει από τη μία πλευρά προς την άλλη – μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει τα χέρια του για να σηκωθεί από το έδαφος

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού  2 μηνών  μπορεί να κινείται και να κουνάει τα χέρια και τα πόδια του όταν ξαπλώνει ανάσκελα

    Όταν είναι ξαπλωμένο ανάσκελα, το μωρό μπορεί να κουνάει και να στρέφει τα χέρια και τα πόδια του. Καθώς η ανάπτυξη συνεχίζεται αυτές οι κινήσεις γίνονται ευκολότερες

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 2 μηνών μπορεί να κρατήσει για λίγο το παιχνίδι

    Μπορεί να κρατήσει για λίγο ένα παιχνίδι που του βάζετε στα χέρια του

Ηλικία 3 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 3 μηνών μπορεί να σηκώσει το κεφάλι και το στήθος του όταν ξαπλώνει μπρούμυτα

    Όταν είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα, το μωρό μπορεί να σηκώσει το κεφάλι του και τον θώρακά του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 3 μηνών μπορεί να κουνάει τα χέρια του και να κλωτσάει τα πόδια του όταν ξαπλώνει ανάσκελα.

    Όταν είναι ξαπλωμένο ανάσκελα, το μωρό κουνάει τα χέρια του και κλωτσάει με τα πόδια του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 3 μηνών μπορεί να αρχίσει να απλώνει το χέρι του για παιχνίδια και να πιάνει και να κρατάει αντικείμενα

    Αρχίζει να απλώνει τα χέρια του για παιχνίδια και συνειδητά πιάνει και κρατάει αντικείμενα

Ηλικία 4 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 4 μηνών το μωρό μπορεί να κρατήσει το κεφάλι του ίσια και να κοιτάξει γύρω του όταν είναι μπρούμυτα

    Όταν είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα, μπορεί να κρατήσει ίσιο το κεφάλι του και να κοιτάζει γύρω

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 4 μηνών μπορεί να κουνιέται από τη μία πλευρά στην άλλη όταν ξαπλώνει ανάσκελα

    Όταν είναι ξαπλωμένο ανάσκελα, γυρίζει από τη μία πλευρά προς την άλλη

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 4 μηνών μπορεί να σπρώξει μέχρι τους αγκώνες του όταν ξαπλώνει μπρούμυτα

    Σηκώνεται στους αγκώνες όταν είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 4 μηνών μπορεί να πιάσει και να κουνήσει τα παιχνίδια στα χέρια του

    Αρπάζει και κουνάει τα παιχνίδια στα χέρια του

Ηλικία 6 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να αρχίσει να κάθεται

    Αρχίζει να ανακάθεται χωρίς βοήθεια

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να κυλήσει από το πλάι στο πλάι και να γυρίσει προς τα εμπρός

    Γυρίζει από τη μία πλευρά προς την άλλη και από μπρούμυτα ανάσκελα

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να στηρίξει το βάρος του στα πόδια του και να σταθεί με βοήθεια

    Αρχίζει να στηρίζει το βάρος του στα πόδια του και να στέκεται με βοήθεια

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών  μπορεί να αρχίσει να μπουσουλάει

    Αρχίζει να μπουσουλάει με τα χέρια και τα γόνατά του

Ηλικία 6 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να αρχίσει να κάθεται χωρίς βοήθεια

    Αρχίζει να ανακάθεται χωρίς βοήθεια

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να κυλήσει στο πλάι και να κυλήσει από μπροστά προς τα πίσω

    Γυρίζει από τη μία πλευρά προς την άλλη και από μπρούμυτα ανάσκελα

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να αρχίσει να στηρίζει το βάρος του στα πόδια του και να στέκεται όρθιο με βοήθεια

    Αρχίζει να στηρίζει το βάρος του στα πόδια του και να στέκεται με βοήθεια

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 6 μηνών μπορεί να μπουσουλήσει στα χέρια και στα γόνατα

    Αρχίζει να μπουσουλάει με τα χέρια και τα γόνατά του

Ηλικία 9 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 9 μηνών μπορεί να μπουσουλήσει στα χέρια και στα γόνατα

    Μπουσουλάει με τα χέρια και τα γόνατά του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 9 μηνών μπορεί να καταφέρει να σταθεί

    Μπορεί να ανέβει για να σταθεί ενώ κρατιέται από κάπου

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 9 μηνών το μωρό μπορεί να σταθεί όρθιο ενώ κρατιέται

    Μπορεί να σταθεί ενώ κρατιέται από κάπου

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 9 μηνών μπορεί να αρχίσει να κάνει μερικά βήματα κρατώντας τα έπιπλα για στήριξη

    Αρχίζει να κάνει μερικά βήματα ενώ κρατιέται από τα έπιπλα για υποστήριξη

Ηλικία 12 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 12 μηνών  μπορεί να σταθεί μόνο του χωρίς βοήθεια

    Μπορεί να σταθεί μόνο του χωρίς βοήθεια

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 12 μηνών μπορεί να αρχίσει να κάνει μερικά βήματα

    Αρχίζει να κάνει κάποια βήματα μόνο του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 12 μηνών μπορεί να μπει μόνο του σε καθιστή θέση και να καθίσει καλά

    Μπορεί να βρεθεί σε καθιστή θέση μόνο του και κάθεται καλά

Ηλικία 18 μηνών

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 18 μηνών μπορεί να περπατήσει καλά μόνο του

    Μπορεί να περπατήσει καλά μόνο του

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 18 μηνών μπορεί να αρχίσει να περπατάει επάνω και να τρέχει

    Αρχίζει να ανεβαίνει τη σκάλα και να τρέχει

  • αναπτυξιακό ορόσημο μωρού 18 μηνών μπορεί να αρχίσει να τρέφεται με κουτάλι και να πίνει από φλιτζάνι

    Αρχίζει να τρώει μόνο του με κουτάλι και να πίνει από κύπελλο

Εάν παρατηρήσετε ότι το μωρό σας δεν έχει επιτύχει κανένα από αυτά τα ορόσημα εντός του αναμενόμενου ηλικιακού εύρους ή εάν δεν μπορεί πλέον να επιτύχει τα ορόσημα που μπορούσε προηγουμένως, απευθυνθείτε αμέσως στον γιατρό σας

Κατεβάστε το χρονοδιάγραμμα οροσήμων

ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΟΡΟΣΗΜΩΝ

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Cambridgeshire Community Services NHS Trust. Child Development milestones. Διαθέσιμο σε: https://www.cambscommunityservices.nhs.uk/advice/childhood-development/milestones. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Chabanon A, et al. PLoS One. 2018;13(7). doi: 10.1371/journal.pone.0201004.

Edwards CW and Al Khalili Y. Stat Pearls. 2020 Jan [Updated 2020 Aug]. Διαθέσιμο σε: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542173/. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Glascock J, et al. J Neuromuscul Dis. 2018;5(2):145-58.

Govoni A, et al. Mol Neurobiol. 2018;55(8):6307-18.

Healthy children. Physical Developmental Delays: What to look for. Διαθέσιμο σε: https://www.healthychildren.org/English/MotorDelay/Pages/default.aspx#/activity/0to7months. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Help me grow MM. Motor Developmental Milestones. Διαθέσιμο σε: https://helpmegrowmn.org/HMG/DevelopMilestone/MotorMilestones/index.html Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Kolb SJ and Kissel JT. Neurol Clin. 2015;33(4):831-46.

LoMauro A, et al. PLoS One. 2016;11(11):e0165818. doi: 10.1371/journal.pone.0165818.

Pera MC, et al. PLoS One. 2020;15(3). doi: 10.1371/journal.pone.0230677.

NHS (2018). Hypotonia. Διαθέσιμο σε: https://www.nhs.uk/conditions/hypotonia/. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Prior TW, et al. Spinal Muscular Atrophy. 2000 Feb 24 [Updated 2019 Nov 14]. In: Adam MP, Ardinger HH, Pagon RA, et al., editors. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993-2020.

Qian Y, et al. BMC Neurology. 2015;15:217.

SMA Europe. Type 1. Διαθέσιμο σε: https://www.sma-europe.eu/essentials/spinal-muscular-atrophy-sma/type-1/. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

SMA Europe. Type 2. Διαθέσιμο σε: https://www.sma-europe.eu/essentials/spinal-muscular-atrophy-sma/type-2/. Ημερομηνία πρόσβασης: Ιούνιος 2022.

Verhaart IEC, et al. Orphanet J Rare Dis. 2017;12:124.

Wang CH, et al. J Child Neurol. 2007;22(8):1027-49.

WHO Multicentre Growth Reference Study Group. Acta Paediatr Suppl. 2006;450:86–95.